۱۵ نوامبر ۲۰۲۶ – مطالعه‌ٔ جدید منتشر شده در مجله Journal of Diabetes Investigation نشان داد که بزرگسالان ژاپنی مبتلا به دیابت نوع ۲ (T2D) که به طور مکرر ناتو (natto)، توفو (tofu) و سوپ میسو (miso soup) مصرف می‌کردند، کمتر در معرض خطر کاهش عملکرد کلیوی بودند. دریافت بالاتر ایزوفلاون‌ها و مصرف مکرر ناتو نیز با شیوع کمتر آلبومینوری (وجود پروتئین در ادرار) مرتبط بود. این یافته‌های مشاهده‌ای، اثبات نمی‌کنند که مصرف سویا از بیماری کلیوی دیابتی (DKD) پیشگیری می‌کند. دانشمندان دانشکده پزشکی و علوم بالینی دانشگاه کیوشو (دانشکده تحصیلات تکمیلی علوم پزشکی) و مرکز دیابت بیمارستان  Hakujyujiدر فوکوکا، ژاپن، این تحقیق را انجام دادند.

محصولات سویا سال‌هاست که بخشی از رژیم غذایی ژاپنی‌ها بوده است. مطالعات نشان می‌دهند که محصولات سویا ممکن است به کاهش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲، بیماری‌های قلبی-عروقی و حتی مرگ‌های زودرس کمک کنند. مطالعات تجربی، اثرات احتمالی بر سیستم رنین-آنژیوتانسین (RAS)، میکروبیوم روده، استرس اکسیداتیو، تغییرات فیبروتیک و التهاب کلیوی را پیشنهاد می‌کنند. این مکانیسم‌ها در مطالعه حاضر به طور مستقیم بررسی نشدند. درک بیشترِ ارتباط بین مصرف سویا و بیماری کلیوی می‌تواند به توسعه رویکردهای رژیمی برای افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ کمک کند.

دربارهٔ این مطالعه

در این تحلیل مقطعی، محققان ارتباط بین مصرف محصولات سویا و ایزوفلاون‌ها را با نشانگرهای بیماری کلیوی در میان ۴,۹۲۲ بزرگسال ژاپنی (حداقل ۲۰ سال سن) مبتلا به دیابت نوع ۲ از «ثبت دیابت فوکوکا» بررسی کردند. این مطالعه شامل افرادی بود که بین آوریل ۲۰۰۸ تا اکتبر ۲۰۱۰ تحت مراقبت‌های روتین از متخصصان دیابت بودند. در این تحلیل، افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، دیابت ناشی از دارو، مصرف‌کنندگان استروئید، بیماران تحت درمان‌های جایگزین کلیوی (RRT) یا مبتلایان به بیماری‌های جدی غیرمرتبط مانند سرطان پیشرفته یا سیروز کبدی جبران نشده حذف شدند.

شرکت‌کنندگان یک پرسشنامه کوتاه خوداظهاریِ تاریخچه رژیم غذایی (BDHQ) را برای ارزیابی مصرف غذاهای سویای تخمیری (سوپ میسو و ناتو)، محصولات سویا غیرتخمیری (توفو) و ایزوفلاون‌های سویا (ژنیسئین و دایدزئین) تکمیل کردند. تیم تحقیق همچنین میزان دریافت پروتئین‌های حیوانی و گیاهی، پروتئین کل، انرژی، فیبر رژیم غذایی، سدیم و سبزیجات را محاسبه کرد. پرسشنامه‌های تکمیلی، عادت‌های غذایی، مدت زمان ابتلا به دیابت، فعالیت بدنی در ساعات فراغت، مصرف الکل و استعمال دخانیات شرکت‌کنندگان را ثبت کرد. اطلاعات مربوط به مصرف دارو از سوابق پزشکی استخراج شد.

محققان نمونه‌های خون را برای اندازه‌گیری سطح هموگلوبین گلیکوزیله (HbA1c) و نشانگرهای سرمی عملکرد کلیه از جمله سیستاتین Cو کراتینین جمع‌آوری کردند. از نمونه‌های ادرار نیز برای ارزیابی میزان آلبومین و کراتینین و محاسبه نسبت آلبومین به کراتینین ادراری (uACR) استفاده شد.

فشار خون، کلسترول  LDLو شاخص توده بدنی (BMI) نیز اندازه‌گیری شدند. با استفاده از معادله انجمن کلیوی ژاپن (JSN)، تیم تحقیق میزان eGFR مبتنی بر سیستاتین C  یا eGFRcys را تعیین کرد. کاهش عملکرد کلیه به عنوان  eGFRcysکمتر از ۶۰ میلی‌لیتر در دقیقه بر حسب ۱.۷۳ متر مربع، و آلبومینوری به عنوان uACR معادل ۳۰ میلی‌گرم بر گرم یا بالاتر تعریف شد. این موارد به طور جداگانه به عنوان نشانگرهای بیماری کلیوی ارزیابی شدند.

با استفاده از مدل‌های رگرسیون لجستیک، تیم تحقیق ارتباط بین مصرف سویا و ایزوفلاون با وجود کاهش  eGFRcysیا آلبومینوری را پس از در نظر گرفتن عوامل بالینی و سبک زندگی ارزیابی کرد. در تحلیل‌های حساسیت (sensitivity analyses)، آن‌ها به جای  eGFRcysاز  eGFRمبتنی بر کراتینین (eGFRcr) استفاده کردند و افراد با عملکرد کلیوی به شدت کاهش یافته یا کسانی که میزان کالری گزارش‌شده آن‌ها به طور غیرمنطقی بسیار کم یا زیاد بود را از مطالعه حذف کردند. سایر تحلیل‌ها، پروتئین کل، سدیم، فیبر رژیم غذایی و مصرف سبزیجات را نیز در نظر گرفتند.

محققان همچنین یک پیامد ترکیبی را ارزیابی کردند که شامل حداقل ۴۰٪ کاهش در eGFRcr، شروع درمان جایگزین کلیوی (RRT) یا مرگ ناشی از بیماری کلیوی بود. سپس محققان نرخ‌های بروز تعدیل‌شده بر اساس جنسیت و سن را در طول دوره پیگیری محاسبه و بررسی کردند که آیا هیچ‌یک از این ارتباطات پس از در نظر گرفتن عملکرد پایه کلیه و سایر ویژگی‌های بالینی پابرجا می‌ماند یا خیر.

نتایج

بررسی‌ها نشان داد کسانی که به‌طور مرتب از محصولات سویا مانند توفو، ناتو و سوپ میسو در رژیم غذایی خود استفاده می‌کنند، نسبت به دیگران کمتر با مشکل کاهش کارکرد کلیه روبرو هستند.دریافت بیشتر ایزوفلاون‌ها با کاهش شیوع هر دو پیامد مرتبط بود، در حالی که در تحلیل اولیه، دفعات بیشتر مصرف ناتو با آلبومینوری رابطه معکوس داشت. مصرف توفو و سوپ میسو در تحلیل چندمتغیره اصلی، ارتباط آماری معناداری با آلبومینوری نشان ندادند.

شیوع تعدیل‌شده بر اساس سن و جنسیت برای کاهش عملکرد کلیوی در غیرمصرف‌کنندگان ۲۱.۲٪ و در شرکت‌کنندگانی که حداقل یک بار در روز ناتو مصرف می‌کردند ۹.۲٪ بود. همین الگو برای مصرف توفو و سوپ میسو نیز مشاهده شد. افرادی که ناتو را به طور مکرر مصرف می‌کردند، تمایل داشتند که از نظر بدنی فعال‌تر باشند، سبزیجات و فیبر بیشتری مصرف کنند، BMI پایین‌تری داشته باشند و کمتر سیگار بکشند. ارتباط با کاهش eGFRcysعموماً پس از تعدیل بیشتر برای سایر عوامل رژیمی پابرجا ماند، اما یافتهٔ مربوط به توفو دیگر از نظر آماری معنادار نبود. تحلیل‌های حساسیت با استفاده از تخمین‌های عملکرد کلیوی مبتنی بر کراتینین، یافته‌های تقریباً مشابهی را نشان دادند.

دریافت بالاتر ایزوفلاون‌ها با آلبومینوری کمتر و کاهش  eGFRcysمرتبط بود. شرکت‌کنندگانی که بالاترین میزان دریافت ایزوفلاون را داشتند، نسبت به کسانی که کمترین میزان را داشتند، شیوع کمتری از هر دو پیامد را تجربه کردند. تعدیل بیشتر برای عوامل رژیمی، ارتباط با آلبومینوری را ضعیف کرد، به طوری که دیگر از نظر آماری معنادار نبود. تحلیل جداگانه برای ژنیسئین و دایدزئین نتایج مشابهی را نشان داد. ارتباط بین مصرف ناتو و آلبومینوری نیز پس از این تعدیلات رژیمی اضافی، معناداری آماری خود را از دست داد.

در مجموع، از ۴,۸۰۲ نفر، تعداد ۴۲۴ نفر در طول دوره پیگیری (با میانه زمانی ۵ سال) پیامد ترکیبی کلیوی را تجربه کردند. با افزایش مصرف توفو، سوپ میسو، ناتو و ایزوفلاون‌ها، نرخ‌های بروز تعدیل‌شده بر اساس جنسیت و سن کاهش یافت. برای مثال، مصرف‌کنندگان روزانه ناتو نسبت به غیرمصرف‌کنندگان، نرخ بروز تعدیل‌شده کمتری برای عوارض کلیوی داشتند. با این حال، پس از تعدیل برای عوامل بالینی و کلیوی اضافی، از جمله عملکرد پایه کلیه و آلبومینوری، هیچ‌یک از این ارتباطات روند آماری معناداری را نشان ندادند.

نتیجه‌گیری

یافته‌های این مطالعه نشان می‌دهند که افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ که به طور منظم محصولات سویا مصرف می‌کنند، ممکن است کمتر در معرض خطر کاهش عملکرد کلیوی باشند، در حالی که ارتباط با آلبومینوری کمتر ثابت شده است. این نتایج ثابت نمی‌کند که افزایش مصرف سویا می‌تواند از بیماری کلیوی پیشگیری کند، به ویژه از آنجایی که در تحلیل‌های پیگیری نهایی پس از تعدیل کامل، هیچ ارتباط معناداری با تضعیف عملکرد کلیه در آینده مشاهده نشد. گنجاندن جمعیت‌های متنوع‌تر و ارزیابی‌های عینی‌تر از مصرف محصولات سویا و ایزوفلاون در مطالعات آینده، همراه با ارزیابی‌های رژیم غذایی مکرر و کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی شده، می‌تواند به اثبات روابط علت و معلولی و بهبود قابلیت تعمیم یافته‌ها کمک کند.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20261115/Could-eating-more-soy-foods-be-linked-to-better-kidney-health-in-diabetes.aspx